Chân Dung Văn Hóa

Mỗi gương mặt trong loạt tranh này không chỉ là một nhân vật, mà còn là ký ức của cộng đồng về một loại hình nghệ thuật, văn hóa, không gian và thời đại mà người ấy thuộc về. Họ là bậc thầy, là người thực hành và truyền bá, là sợi dây nối công chúng với không gian, thời đại, loại hình nghệ thuật ấy. Khi họ đi rồi, dường như mạch kết nối cũng đứt gãy. Cách nghệ thuật được nghe, được thấy, được cảm nhận thông qua họ không còn nguyên vẹn như trước.

Loạt tranh không đặt câu hỏi làm thế nào để giữ lại những gì đã qua. Thay vào đó, nó truy vấn: khi mạch truyền trao trực tiếp đứt gãy, điều gì còn lại trong một loại hình văn hóa — nghệ thuật? Và một thực thể được tái cấu trúc về sau, từ những mảnh vỡ của ký ức, liệu có thể hình thành một giá trị riêng?

Có loại hình nghệ thuật đang lùi dần vào dĩ vãng, như sân khấu cải lương, dù đang có nhiều nỗ lực nhằm phục hồi và đưa nó trở lại với công chúng. Ở phương diện này, cải lương có nhiều điểm tương đồng với gốm Biên Hòa — chính dòng gốm tôi dùng để dựng nên những gương mặt ấy. Đề tài và chất liệu ở đây cùng mang một câu hỏi, và tôi để chúng đứng cạnh nhau trên một mặt tranh.

Chân dung gốm gồm hai tấm, mang tên Bình Minh Sân Khấu, men Biên Hòa trên nền PVC. Cận cảnh bề mặt men gốm, Bình Minh Sân Khấu.
Bình Minh Sân Khấu 2026 Gốm men Biên Hòa trên nền PVC, bộ hai tấm 125 × 195 cm (cả bộ)
Chân dung gốm mang tên Bán Dùi – Bùi Giáng, ghép từ mảnh men Biên Hòa trên nền PVC. Cận cảnh bề mặt men gốm, Bán Dùi – Bùi Giáng.
Bán Dùi – Bùi Giáng 2025 Gốm men Biên Hòa trên nền PVC 150 × 105 cm
Chân dung gốm mang tên Thanh Nga – Nữ Hoàng Sân Khấu, men Biên Hòa trên nền PVC. Cận cảnh bề mặt men gốm, Thanh Nga – Nữ Hoàng Sân Khấu.
Thanh Nga – Nữ Hoàng Sân Khấu 2024 Gốm men Biên Hòa trên nền PVC 150 × 105 cm
Chân dung gốm mang tên Có Bụt Trong Ta, men Biên Hòa trên nền PVC. Cận cảnh bề mặt men gốm, Có Bụt Trong Ta.
Có Bụt Trong Ta 2024 Gốm men Biên Hòa trên nền PVC 150 × 105 cm
Chân dung mang tên Hồn Xưa Phố Cũ, sơn dầu và acrylic với các mảnh gốm men Biên Hòa gắn trên bề mặt. Cận cảnh chỗ sơn dầu gặp các mảnh gốm, Hồn Xưa Phố Cũ.
Hồn Xưa Phố Cũ 2024 Sơn dầu, acrylic và gốm men Biên Hòa trên nền tấm xi măng sợi 105 × 170 cm
Chân dung gốm mang tên Thiên Thai, men Biên Hòa trên nền PVC. Cận cảnh bề mặt men gốm, Thiên Thai.
Thiên Thai 2024 Gốm men Biên Hòa trên nền PVC 125 × 85 cm
Chân dung gốm mang tên Tìm Trong Vô Thường, men Biên Hòa trên nền PVC. Cận cảnh bề mặt men gốm, Tìm Trong Vô Thường.
Tìm Trong Vô Thường 2023 Gốm men Biên Hòa trên nền PVC 125 × 85 cm

Tác phẩm phái sinh từ tác phẩm nhiếp ảnh của nhiếp ảnh gia Dương Minh Long, được sự đồng ý của tác giả.

Chân dung gốm mang tên Vó Ngựa Trời Nam, men Biên Hòa trên nền tấm xi măng sợi. Cận cảnh bề mặt men gốm, Vó Ngựa Trời Nam.
Vó Ngựa Trời Nam 2023 Gốm men Biên Hòa trên nền tấm xi măng sợi 100 × 100 cm

Men do họa sĩ tự pha chế. Thợ đất ở các lò gốm Biên Hòa làm đất, cán thành những tấm mỏng cỡ bàn tay rồi phơi khô; sau đó, nghệ nhân phết men của họa sĩ lên và nung theo kỹ thuật của các lò gốm địa phương. Họa sĩ đập vỡ hoặc dùng kềm cắt các tấm gốm này thành mảnh nhỏ rồi ghép vào tranh, xen với một số ít mảnh gốm cũ sưu tầm được, thứ ngày càng hiếm.